قاسم بن يوسف ابو نصرى هروى
51
ارشاد الزراعه ( فارسى )
ز شبنم لاله را خوى بر بناگوش * ز باران غنچه را مى در صراحى اشارت مىكند نرگس كه مى نوش * فان العفو للزلات ماحى و كيفيت و منفعت و مضرت و دفع مضرت حبوب و خضر و يات و اثمار و اشجار و گل و رياحين از آنچه در اين نسخه ثبت شده هريك را بدستورى كه متعارف است مذكور تا بهر جزوى محتاج بطبيب و كتب طبى نشوند و از خواص مجموع نيز آگاه باشند . التماس از تماشائيان اين رياض آنكه چون بقدم اهتمام از بيان بگذرند و به نظر اعتبار در اينها بنگرند ، مزارع و باغبانى را كه در تربيتشان خون جگر خورده و در تنميتشان جان شيرين بلب آورده است بدعائى ياد كنند و به ثنائى شاد گردانند . و التوفيق من اللّه و الامداد انه ولى الارشاد . روضهء اول - در بيان دانستن اراضى كه حضرت اللّه تعالى هر قطعه زمينى را خاصيتى داده و بچه كيفيت غله و انگور و سردرخت مىدهد و معرفت زمين نيك و بد و صالح زراعت . روضهء دويم - در بيان ساعات اختيار نمودن و احوال سال دانستن از ايام هفته در هر روز كه نوروز باشد و در محل بذر كردن و نهال كاشتن ، آيات بينات كلام قدسى انجام حضرت ملك علام خواندن و دعاى ميوهء نو ، دفع ملخ و كرم و وقت تخم كاشتن و محافظت بذر و محل درويدن غله و چه وقت بانبار بردن و بچه طريق نگاهداشتن و جهت ضرورت با خوشه در انبار نمودن و سالها ارزن نگاهداشتن كه خراب نشود و دفع مورچه و كيك و مگس و پشه و كنه و علاج پشه گزيدن و گزندگى كژدم . روضهء سيم - در بيان زراعت نمودن غله و اجناس . روضهء چهارم - در بيان جويه تاك كندن و تاك نشانيدن و بانگور آوردن و تاك بريدن و غيرها و دانستن اسامى انگور . روضهء پنجم - در بيان خضرويات از خربزه و هندوانه و بادرنگ و خيار و كاهو و ريواج و سير و پياز و اسفناج و ترب و كرم و بادنجان و غيرها و نيل و وسمه و حنا و